W dobie powszechnej cyfryzacji, mediów społecznościowych oraz dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji, wykorzystanie wizerunku bez zgody stało się jednym z najczęściej spotykanych problemów prawnych w przestrzeni publicznej i wirtualnej. Chociaż codzienne dzielenie się zdjęciami i filmami w sieci wydaje się naturalne (vide media społecznościowe takie jak np. Facebook czy Instagram), to z punktu widzenia polskiego prawa każda publikacja cudzej podobizny bez wyraźnego zezwolenia może rodzić poważne konsekwencje cywilne, finansowe, a nawet karne. Niniejszy artykuł stanowi kompleksowe kompendium wiedzy (tzw. pillar page), które w szczegółowy sposób wyjaśnia, jak polskie prawo chroni naszą podobiznę, kiedy wolno ją publikować, jakie sankcje grożą naruszycielom oraz w jaki sposób Kancelaria TMH pomaga skutecznie dochodzić roszczeń za naruszenie prawa do wizerunku.
Czym jest wizerunek w świetle prawa? (Kodek cywilny, Prawo autorskie i RODO)
Aby w pełni zrozumieć, kiedy mamy do czynienia z naruszeniem konkretnego prawa, należy najpierw zdefiniować sam przedmiot ochrony. Polski ustawodawca nie sformułował jednej, uniwersalnej definicji legalnej wizerunku, jednak bogate orzecznictwo sądowe oraz doktryna wypracowały precyzyjne ramy tego pojęcia.
Przyjmuje się zatem najczęściej, że wizerunek to dostrzegalne, fizyczne przedstawienie człowieka, które pozwala na jednoznaczną identyfikację konkretnej osoby fizycznej w społeczeństwie. Tym samym, ochronie jako wizerunek podlega nie tylko sama twarz (choć jest ona najsilniejszym elementem identyfikującym), ale również:
- cała sylwetka człowieka ,
- charakterystyczny sposób poruszania się, chód lub gestykulacja,
- unikalny głos lub sposób wysławiania się,
- charakterystyczne elementy ubioru, tatuaże, blizny czy fryzura – o ile w danym kontekście i środowisku pozwalają na bezsporne zidentyfikowanie danej osoby.
Jak zauważono w literaturze prawniczej: „Zdefiniowanie wizerunku wiąże się koniecznością uwzględnienia jego wieloaspektowości i w związku z tym nie dziwi brak jednej, powszechnie obowiązującej definicji prawnej. Zgodnie z dominującym stanowiskiem wizerunek należy rozumieć jako zespół cech zewnętrznych umożliwiających identyfikację danej osoby, „skonkretyzowane ustalenie obrazu fizycznego człowieka, zdatne do zwielokrotnienia i rozpowszechnienia” (wyr. SA w Krakowie z 19.4.2016 r., I ACa 1826/15, Legalis). Wystarczające jest ukazanie takich elementów wyglądu, które pozwalają na rozpoznanie jednostki przez osoby trzecie.”(vide A. Wilińska-Zelek w: M. Kępiński red., Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Warszawa 2025, SIP Legalis, komentarz do art. 81, nb 3).
W polskim systemie prawnym ochrona wizerunku opiera się na trzech niezależnych i krzyżujących się ze sobą filarach normatywnych:
| Reżim prawny | Podstawa prawna | Charakter ochrony |
| Prawo cywilne | Art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego („k.c.”) | Niemajątkowe dobro osobiste, niezbywalne i skuteczne erga omnes (wobec wszystkich). |
| Prawo autorskie | Art. 81 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych („pr. aut.”) | Monopol eksploatacyjny, chroniący prawo do decydowania o rozpowszechnianiu podobizny. |
| Ochrona danych osobowych | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 („RODO”) | Wizerunek jako dana osobowa (a w określonych warunkach dana biometryczna). |
Kwestia relacji przepisów kodeksu cywilnego oraz prawa autorskiego dotyczących ochrony wizerunku jest przedmiotem sporu w doktrynie prawniczej. Omawiane zagadnienie dobrze ilustruje niedawny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2023 r. dotyczący właśnie ochrony wizerunku:
„Wizerunek jest dobrem osobistym wymienionym wprost w art. 23 KC. Przyjmuje się, że w zasadzie pojęcie wizerunku w rozumieniu art. 23 KC i art. 81 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest tożsame, z tym że w przypadku, o którym stanowi art. 81 Prawa autorskiego dla zrealizowania się ochrony prawnej konieczne jest wykazanie, że doszło do rozpowszechnienia wizerunku – jako dobra niematerialnego – bez zgody uprawnionego i jednocześnie nie zachodzą wyjątki przewidziane w ust. 1 i 2 art. 81. Jest to ochrona formalna i obiektywna w tym znaczeniu, że każdy przypadek rozpowszechniania wizerunku osoby w sposób sprzeczny z tym przepisem stanowi naruszenie prawa do wizerunku. Natomiast w przypadkach naruszenia wizerunku innych niż jego rozpowszechnienie, objętych art. 23 w zw. z art. 24 KC, konieczne jest wykazanie ingerencji w sferę interesu idealnego związanego z tym dobrem, czyli cześć, dobre imię lub prywatność. Prezentowany jest też inny nurt interpretacyjny co do relacji art. 23 KC i art. 81 Prawa autorskiego, opowiadający się za kumulatywną ochroną prawa do wizerunku, w ramach którego prawo to jest chronione zarówno przez art. 23 KC, jak i art. 81 Prawa autorskiego, stanowiącego doprecyzowanie zakresu ochrony wynikającej z art. 23 KC.”(vide wyrok SN z dnia 25 maja 2023 r., sygn. Akt II CSKP 1555/22, SIP Legalis nr 2949124).
W praktyce w wielu postępowaniach cywilnych sądy wskazują po prostu jako podstawę prawną orzeczenia zarówno przepisy kodeksu cywilnego ochronie dóbr osobistych, jak i przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Należy podkreślić, że na gruncie RODO, wizerunek utrwalony na zdjęciu lub nagraniu wideo stanowi dane osobowe, ponieważ pozwala na bezpośrednie zidentyfikowanie osoby fizycznej. Jeśli jednak wizerunek jest poddawany specjalnemu przetwarzaniu technicznemu (np. przez systemy rozpoznawania twarzy w monitoringu miejskim czy biometrycznej kontroli dostępu), staje się on daną biometryczną w rozumieniu art. 9 RODO. Przetwarzanie takich danych podlega rygorystycznym zakazom i wymaga spełnienia szczególnych, rzadkich przesłanek legalizacyjnych, najczęściej w postaci wyraźnej, pisemnej zgody. Trzeba w tym miejscu dodać, że naruszenie przepisów RODO nie oznacza automatycznie naruszenia przepisów prawa autorskiego/kodeksu cywilnego i odwrotnie, albowiem są to niezależnie reżimy prawne. Dla porządku trzeba przy tym wskazać, że przepisy RODO dotyczące wizerunku nie będą przedmiotem szerszego omówienia w niniejszym artykule z uwagi na odrębną specyfikę przepisów o ochronie danych osobowych.
Kiedy wykorzystanie wizerunku bez zgody jest nielegalne i stanowi naruszenie prawa?
Zasadą polskiego porządku prawnego jest to, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga uprzedniego zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Każde wykorzystanie wizerunku bez zgody, które nie wpisuje się w ściśle określone wyjątki ustawowe, jest działaniem bezprawnym.
Kluczowe jest w tym kontekście rozróżnienie dwóch pojęć: utrwalenia wizerunku (zrobienia zdjęcia, nagrania filmu) oraz rozpowszechnienia wizerunku (udostępnienia osobom trzecim).
Ustawa o prawie autorskim reguluje wyłącznie kwestię rozpowszechniania. Oznacza to, że samo wykonanie komuś zdjęcia w miejscu publicznym na prywatny użytek nie narusza przepisów prawa autorskiego, jednak jego publikacja w internecie (na blogu, portalu informacyjnym, w mediach społecznościowych czy na stronie firmowej) bez zgody zainteresowanego stanowi już bezpośrednie naruszenie art. 81 pr. aut.
Z kolei na gruncie przepisów kodeksu cywilnego o ochronie dóbr osobistych możliwa jest sytuacja, w której samo utrwalenie wizerunku innej osoby fizycznej (np. zrobienie zdjęcia osobie w czasie badania lekarskiego) będzie już stanowiło naruszenie jej dóbr osobistych. W praktyce jednak oczywiście samo utrwalenie cudzego wizerunku niesie ze sobą konsekwencje prawne dopiero wtedy, gdy dana osoba to zauważy i najczęściej tego typu sprawy łączą się z naruszeniem jej prawa do prywatności lub godności osobistej.
Z perspektywy prawa cywilnego, zgodnie z art. 24 k.c., obowiązuje domniemanie bezprawności naruszenia. Konstrukcja ta ma kluczowe znaczenie w sprawach sądowych prowadzonych przez Kancelarię TMH, albowiem oznacza ona przede wszystkim, że:
- Poszkodowany musi jedynie udowodnić, że jego wizerunek został wykorzystany (np. opublikowany w sieci) i że można go na tym materiale zidentyfikować.
- Naruszyciel musi obalić domniemanie bezprawności, czyli udowodnić przed sądem, że posiadał ważną zgodę osoby, której wizerunek naruszył, lub że jego działanie opierało mieści się w ramach hipotezy jednej z okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia.
Wizerunek konkretnej osoby może być oczywiście legalnie rozpowszechniony w takim przypadku, gdy konkretna osoba (uwieczniona na takim wizerunku) wyrazi na to zgodę. Zgoda na wykorzystanie podobizny nie może być przy tym abstrakcyjna ani domniemana. Musi być ona w pełni świadoma, dobrowolna, jednoznaczna i precyzyjnie określać warunki eksploatacji (np. czas trwania publikacji, terytorium, kontekst oraz konkretne kanały dystrybucji), co najlepiej w praktyce uczynić przez wyraźne określenie pól eksploatacji wizerunku (analogicznie jak czyni się to w przypadku wykorzystania majątkowych praw autorskich).
Co ważne, udzieloną zgodę można w każdej chwili wycofać (ze skutkiem na przyszłość), co nakłada na publikującego obowiązek natychmiastowego usunięcia wizerunku z przestrzeni publicznej. Dlatego też, tak istotne jest w praktyce to, aby przy zawarciu stosownej umowy stanowiącej podstawę wykorzystania wizerunku (co w realiach obrotu gospodarczego jest regułą, wszakże np. duże przedsiębiorstwa marketingowe nie mogą sobie pozwolić na to, aby bohaterowie tworzonych przez nich za miliony złotych reklam mogli odwołać udzieloną wcześniej zgodę na wykorzystanie wizerunku bez żadnych konsekwencji prawnych) właściwie zadbać o wszystkie postanowienia takiej umowy.
Wyjątki od reguły: Kiedy wykorzystanie wizerunku bez zgody jest dopuszczalne?
Ustawodawca, chcąc zapewnić równowagę pomiędzy ochroną prywatności a wolnością prasy, prawem do informacji oraz ekspresją artystyczną, wprowadził w art. 81 ust. 1 oraz 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych trzy ścisłe wyłączenia, w których zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku nie jest wymagane. Każdy z tych wyjątków podlega niezwykle wąskiej i ostrożnej interpretacji sądowej. Jednocześnie, również na gruncie przepisów kodeksu cywilnego o ochronie dóbr osobistych istnieje szereg okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dobra osobistego w postaci wizerunku. Poniżej, nastąpi omówienie wszystkich przedmiotowych „kontratypów”.
Osoby powszechnie znane w związku z pełnieniem funkcji publicznych
Zgoda na rozpowszechnienie wizerunku nie jest wymagana, jeśli wizerunek dotyczy osoby powszechnie znanej, a jednocześnie wizerunek (np. zdjęcie lub nagranie) zostały wykonany w bezpośrednim związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, tj. w szczególności funkcji politycznych, społecznych lub zawodowych. Wyjątek ten obejmuje m.in. parlamentarzystów, ministrów, samorządowców, ale także znanych aktorów, sportowców, muzyków czy influencerów.
W kontekście omawianego należy pamiętać o dwóch kluczowych kwestiach:
- związek z pełnioną funkcją: ujmując to najprościej w oparciu o przykład: publikacja zdjęcia ministra przemawiającego w Sejmie jest w pełni legalna. Jednak potajemne sfotografowanie tego samego polityka podczas prywatnych wakacji z rodziną na plaży i następnie opublikowanie tego w gazecie nie mieści się w granicach wyjątku.
- „grubsza skóra” osób powszechnie znanych: w przypadku takich osób, których działalność (zwłaszcza polityczna, społeczna czy religijna) budzi szczególne zainteresowanie społeczne, dopuszcza się czasami w ramach wyjątku publikowanie ich wizerunku w sytuacjach prywatnych, które to sytuacje mogą przekładać się na ocenę ich publicznej działalności (np. zdjęcia polityka zwalczającego publicznie spożycie alkoholu w restauracji przy spożyciu przez niego samego znacznej ilości alkoholu).
Osoba stanowiąca jedynie szczegół większej całości
Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku nie jest konieczna, jeśli dana osoba stanowi jedynie nieistotny element (szczegół) szerszego tła, takiego jak zgromadzenie publiczne, krajobraz, publiczna impreza czy manifestacja.
W praktyce orzeczniczej stosuje się tzw. test eliminacji:
- jeżeli po cyfrowym usunięciu (zamazaniu) postaci danej osoby z kadru, sens, kompozycja i wymowa zdjęcia lub filmu nie ulegną zmianie, wówczas uznaje się, że wizerunek był jedynie szczegółem całości i jego publikacja była legalna. Przykładem jest zdjęcie tłumu kibiców na stadionie lub przechodniów na krakowskim Rynku Głównym.
- jeśli jednak aparat fotograficzny wybiórczo skoncentrował się na twarzy jednego, konkretnego uczestnika zgromadzenia, czyniąc z niego główny motyw publikacji, wyjątek ten przestaje obowiązywać, a publikacja wymaga uzyskania zgody.
Jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgromadzenie czy publiczna impreza nie zawsze muszą liczyć setki czy tysiące osób, aby możliwe było zastosowanie wyjątku z art. 81 ust. 2 pr. aut.: „Prawa do decydowania o rozpowszechnieniu swojego wizerunku są pozbawione między innymi osoby, które stanowią szczegół całości takiej, jak zgromadzenie, publiczna impreza (art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Ustawodawca nie zdefiniował w prawie autorskim użytego w nim pojęcia „zgromadzenia” czy „publicznej imprezy”, dopuszczalne jest zatem, zgodnie z towarzyszącym tej regulacji ratio legis, objęcie nim każdej, publicznej grupy ludzi (np. grupa manifestujących ludzi, fanów zespołu na koncercie, kibiców na stadionie, uczestników procesji) do których może także należeć grupa klikunastu sąsiadów protestujących przeciwko budowie przedszkola.”(vide wyrok SN z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. Akt I CSK 673?18, SIP Legalis nr 2503219).
Otrzymanie umówionej zapłaty za pozowanie
Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku jest domniemywana, jeżeli osoba przedstawiona na zdjęciu lub filmie otrzymała uzgodnione wcześniej wynagrodzenie za pozowanie (o ile w umowie nie zawarto wyraźnego, odmiennego zastrzeżenia). Dotyczy to profesjonalnych modeli, aktorów czy statystów biorących udział w komercyjnych projektach. Należy jednak dbać o precyzyjne umowy – przekroczenie zakresu zaplanowanej kampanii (np. użycie zdjęcia w innej branży lub na niewskazanych w umowie polach eksploatacji) i tak będzie stanowiło naruszenie prawa do wizerunku.
Okoliczności wyłączające naruszenie dóbr osobistych
Jeżeli w konkretnej sprawie przedmiotem zarzutu jest naruszenie dóbr osobistych, to wtedy możliwa staje się obrona domniemanego naruszyciela przez odwołanie się do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych. Do przedmiotowych okoliczności należy zaliczyć następujące sytuacje:
- zgoda uprawnionego (analogicznie jak na gruncie prawa autorskiego)
- działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego (np. obrona konieczna lub stan wyższej konieczności)
- nadużycie prawa podmiotowego/działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego
Wykorzystanie wizerunku bez zgody w relacjach pracowniczych – prawa pracownika i obowiązki pracodawcy
Relacja na linii pracodawca-pracownik jest w realiach obrotu gospodarczego jednym z najczęstszych obszarów, w których dochodzi do konfliktów związanych z wizerunkiem. Pracodawcy nagminnie i bezrefleksyjnie publikują zdjęcia pracowników na stronach internetowych firm, w stopkach e-mailowych, broszurach reklamowych czy mediach społecznościowych.
Na wstępie omówienia tej materii należy poczynić generalną uwagę, że na gruncie regulacji prawa pracy (w szczególności w Kodeksie pracy) brak jest jakiegokolwiek przepisu, który zezwalałby (na zasadzie wyjątku od regulacji k.c., pr. aut. i RODO) na wykorzystanie wizerunku pracownika przez pracodawcę. Konsekwentnie, również w przypadku relacji pracodawca-pracownik stosujemy przedmiotowe ogólne regulacje dotyczące ochrony wizerunku pracownika.
Z punktu widzenia prawa pracy oraz ochrony danych osobowych należy również pamiętać, że: Kodeks pracy w art. 22 (1) precyzyjnie wymienia dane, jakich pracodawca może żądać od pracownika. Wizerunek nie znajduje się w tym katalogu, co oznacza, że pracodawca nie może zmusić pracownika do wyrażenia zgody na jego udostępnienie i rozpowszechniani, ani wyciągać konsekwencji służbowych (np. zwolnienia) w przypadku odmowy.
Dobrym przykładem z praktyki orzeczniczej w zakresie spraw o wykorzystanie wizerunku pracowniczego jest sprawa rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 27 maja 2022 r., sygn. akt I C 1061/19, Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych w której sąd rozpatrywał roszczenia pracownicy hotelu. Jej wizerunek (lewy profil twarzy oraz tułów) został umieszczony bez wyraźnej, pisemnej i uprzedniej zgody na wielkoformatowym billboardzie zewnętrznym reklamującym usługi hotelarskie pracodawcy. Pracodawca twierdził, że udział w sesji zdjęciowej oznaczał dorozumianą zgodę. Sąd uznał to działanie za bezprawne naruszenie dóbr osobistych, wskazując, że pozyskanie pozowanej fotografii z udziałem pracownika nie jest tożsame ze zgodą na jej rozpowszechnienie w celach komercyjno-marketingowych na nośnikach wielkoformatowych bez dopełnienia rzetelnego obowiązku informacyjnego.
Jak zauważył Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w przedmiotowym wyroku: „Orzecznictwo i doktryna stoją na stanowisku, że zgoda na rozpowszechnienie wizerunku musi zostać w odpowiedni sposób skonkretyzowana (zob. J. Barta, R. Markiewicz [w:] Prawo…, red. J. Barta, R. Markiewicz, s. 521). Dzięki temu można określić zakres upoważnienia przyznanego podmiotowi eksploatującemu wizerunek. Przyjmuje się, że „[…] wyrażający zgodę powinien obejmować swoją świadomością skonkretyzowane sposoby eksploatowania swojego wizerunku” (wyrok SA w Krakowie z 29.06.2018 r., I ACa 1515/17, LEX nr 2695028). Osoba przedstawiona powinna wiedzieć o miejscu, czasie, częstotliwości udostępniania podobizny (zob. cytowany już wyrok SA w Warszawie z 4.07.2018 r., V ACa 484/17; podobnie: wyrok SA w Gdańsku z 29.10.2018 r., V ACa 829/17, LEX nr 2690343). W razie sporu z uprawnionym to korzystający z wizerunku będzie musiał udowodnić, że na konkretną formę eksploatacji podobizny uzyskał zezwolenie. Forma wyrażenia zgody może być bardzo różna. Zgoda na udostępnienie wizerunku publicznie jest zasadą. Dlatego pominięcie tego zezwolenia przy upowszechnianiu podobizny może w wielu przypadkach stanowić naruszenie praw osoby przedstawionej. Pozwana spółka nie udowodniła, aby uzyskała od powódki zgodę na wykorzystanie jej wizerunku w w/w materiałach reklamowych. Przedmiotowe postępowanie wykazało, że powódka została oddelegowana do sesji zdjęciowej przez swoją przełożoną. Wyraziła zgodę na udział w sesji zdjęciowej, ale tylko na wykorzystanie fotografii na której widoczne miały być tylko jej dłonie. Powódka wyraźnie kilkukrotnie dopytywała, czy na zdjęciach, które miały posłużyć do materiałów reklamowych nie będzie widać jej twarzy. Przedstawicie pozwanej zaprzeczali. Nie można domniemywać żadnej zgody powódki na wykorzystanie jej wizerunku przez pozwaną spółkę, stosownie do argumentacji pozwanej, bowiem powódka nie podpisała z pozwaną żadnej umowy na udział w tej sesji. Zgodziła się na udział w zdjęciach w formie nieodpłatnej i na konkretnie ustalonych zasadach tj. braku wykorzystywania zdjęć z jej twarzą. Zatem pozwana nie posiadała zgody powódki na wykorzystanie jej wizerunku w materiałach reklamowych w Internecie i na bilbordzie.”
Roszczenia cywilne: Co grozi za bezprawne wykorzystanie wizerunku bez zgody?
Osoba, której wizerunek został bezprawnie udostępniony, posiada bardzo szeroki wachlarz instrumentów ochrony prawnej. Roszczenia te można podzielić na pieniężne i niepieniężne. Jako podstawę prawną roszczeń wynikających z naruszenia wizerunku wskazuje się przede wszystkim art. 78 ust. 1 pr. aut. oraz art. 24 § 1 oraz 2 k.c.
Roszczenia niepieniężne
Głównym celem roszczeń niepieniężnych jest natychmiastowe zminimalizowanie skutków naruszenia i powstrzymanie dalszego bezprawnego działania po stronie naruszyciela:
- żądanie zaniechania naruszeń wizerunku: polega ono na możliwości żądania od naruszyciela natychmiastowego usunięcia zdjęcia, filmu lub grafiki z danej strony internetowej, portalu społecznościowego czy nośnika fizycznego.
- usunięcie skutków naruszenia, w szczególności przez złożenie oświadczenia o odpowiedniej treści oraz formie: sprawca może zostać zobowiązany do podjęcia działań mających na celu usunięcie skutków naruszenia np. przez wysłanie informacji o dokonanym naruszeniu do konkretnych podmiotów lub do opublikowania stosownych przeprosin w prasie czy Internecie.
Roszczenia pieniężne
Celem roszczeń pieniężnych jest przede wszystkim ochrona majątkowych interesów pokrzywdzonego:
- zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę: roszczenie to służy rekompensacie szkody niemajątkowej (tzw. krzywdy) – stresu, lęku, utraty reputacji czy cierpienia psychicznego. Wysokość zadośćuczynienia jest szacowana przez sąd indywidualnie, a kwoty w polskich realiach wynoszą zwykle od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Sąd bierze pod uwagę m.in. zasięg publikacji wizerunku, stopień winy sprawcy oraz to, czy naruszenie miało cel komercyjny.
- żądanie zapłaty określonej sumy na wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny.
- roszczenie o zapłatę odszkodowania: jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego w postaci wizerunku została wyrządzona szkoda majątkowa, to pokrzywdzony może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, co oznacza w szczególności możliwość żądania zapłaty utraconych korzyści wynikających z dokonanego naruszenia.
Jak krok po kroku reagować na bezprawne wykorzystanie wizerunku bez zgody?
W przypadku wykrycia, że ktoś bezprawnie posługuje się Twoim wizerunkiem w sieci, kluczowa jest szybka i metodyczna reakcja. Chaos i pochopne działanie mogą doprowadzić do utraty kluczowych dowodów. Poniżej zostanie przedstawiony podstawowy schemat działania w tego typu przypadkach.
Krok 1: Zabezpieczenie dowodów
Zanim podejmiesz jakikolwiek kontakt z naruszycielem, dokładnie zabezpiecz dowody. W internecie dane mogą zniknąć w ułamku sekundy, a na początkowym etapie sprawy najistotniejsze jest zebranie wyczerpującego materiału dowodowego. Do najważniejszych rad w tym kontekście należy zaliczyć poniższe:
- Wykonaj zrzuty ekranu (screenshoty) w taki sposób, aby widoczna była pełna treść naruszenia, dokładny adres URL w pasku przeglądarki oraz data i godzina systemowa.
- W przypadku nośników fizycznych (ulotki, bilbordy, prasa) zrób zdjęcia dokumentujące ekspozycję wizerunku oraz zachowaj fizyczne egzemplarze materiałów.
- Rekomendacja Kancelarii TMH: W najważniejszych sprawach (w szczególności o wysokie kwoty pieniężne) warto udać się do notariusza w celu sporządzenia notarialnego protokołu otwarcia strony internetowej. Taki dokument ma moc dokumentu urzędowego (art. 244 k.p.c.) i uniemożliwia pozwanemu skuteczne twierdzenie w sądzie, że zrzuty ekranu zostały sfałszowane w programie graficznym.
Krok 2: Przedsądowe wezwanie do zaprzestania naruszeń
Następnym krokiem jest oficjalne pismo do podmiotu naruszającego wizerunek – wezwanie przedsądowe do natychmiastowego zaprzestania naruszeń (tzw. Cease & Desist). Pismo wysłane przez profesjonalną kancelarię prawną, opatrzone podpisem adwokata, wykazuje wysoki ładunek powagi i w większości przypadków skłania naruszyciela do polubownego spełnienia żądań bez konieczności wytaczania kosztownego procesu.
Krok 3: Droga sądowa i/lub administracyjna
Jeśli polubowne wezwanie nie przyniosło rezultatu, należy uruchomić odpowiednie procedury prawne. W szczególności, należy na tym etapie rozważyć złożenie pozwu cywilnego o roszczenia wynikające z naruszenia prawa do wizerunku lub też uruchomić drogę administracyjną w postaci skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych – PUODO (jeśli naruszycielem jest firma, która bezprawnie przetwarza Twoje dane osobowe w postaci wizerunku, zgłoszenie sprawy do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych może skutkować nałożeniem na nią gigantycznych administracyjnych kar finansowych sięgających do 20 milionów euro lub 4% rocznego globalnego obrotu).
Pomoc prawna Kancelarii TMH w sprawach o wykorzystanie wizerunku bez zgody
Ochrona wizerunku to niewątpliwie skomplikowany proces wymagający doskonałej znajomości korelacji pomiędzy prawem cywilnym, autorskim a restrykcyjnymi procedurami RODO. Samodzielne starcie z agencjami marketingowymi, wydawcami czy nieuczciwymi pracodawcami rzadko przynosi oczekiwany skutek finansowy.
Kancelaria TMH Tomasz Marek Marcin Hotel Adwokaci i Radcowie Prawni posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu sporów o naruszenie dóbr osobistych, ochronę wizerunku oraz reprezentowaniu klientów przed sądami powszechnymi i Prezesem UODO. Nasza główna siedziba mieści się w Krakowie przy ul. Rynek Dębnicki 6/3. Świadczymy również kompleksowe wsparcie prawne dla klientów z takich miast jak Katowice, Kielce, Nowy Sącz, Rybnik, Tarnów i Gliwice.
Jeżeli Twój wizerunek został wykorzystany bez Twojej zgody w celach reklamowych, w mediach społecznościowych czy w pracy – skontaktuj się z nami. Pomożemy Ci zabezpieczyć dowody, sporządzimy bezkompromisowe wezwanie przedsądowe i będziemy reprezentować Cię na każdym etapie walki o Twoje prawa i należne zadośćuczynienie finansowe.
Dane kontaktowe Kancelarii TMH:
- Adres: Rynek Dębnicki 6/3, 30-319 Kraków
- Telefon: +48 12 307 27 38
- E-mail: kontakt@kancelariatmh.pl
